Kỷ niệm 80 năm thành lập Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk (1940 – 2020) (19/03/2020, 09:18)

 

Vào những năm cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp đã đẩy mạnh các hoạt động do thám, nắm tình hình dưới nhiều danh nghĩa khác nhau, nhằm phục vụ cho âm mưu xâm chiếm Đắk Lắk – Tây Nguyên. Sau khi chiếm Đắk Lắk, thực dân Pháp bắt tay xây dựng bộ máy thống trị, thành lập đơn vị hành chính tỉnh Đắk Lắk vào năm 1904 theo Nghị định của Toàn quyền Đông Dương. Chúng chia Đắk Lắk thành 5 quận, thực hiện chính sách “chia để trị”. Nhưng cũng chính từ sự áp bức, bóc lột hà khắc đó, đồng bào các dân tộc Dak Lak đã liên tục và anh dũng đứng lên chống thực dân Pháp, đứng đầu là các vị tù trưởng. Trong những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trong tỉnh liên tục nổ ra các cuộc khởi nghĩa và đấu tranh vũ trang, như cuộc khởi nghĩa của Ama Jhiao (1889-1905), cuộc đấu tranh của N’Trang Gưh (1900-1914), cuộc khởi nghĩa của Oi H’Mai (1901-1909). Tiêu biểu là cuộc nổi dậy của đồng bào M’nông do N’Trang Lơng lãnh đạo. Cuộc khởi nghĩa này kéo dài 24 năm (1912-1935) lôi cuốn đồng bào các dân tộc, không chỉ ở Tây Nguyên, mà cả Campuchia cũng hưởng ứng.

Ảnh tại Nhà đày Buôn Ma Thuột

Cùng với cuộc đấu tranh và khởi nghĩa vũ trang do các vị tù trưởng lãnh đạo, trong tỉnh cũng đã xuất hiện một số phong trào đấu tranh chính trị hợp pháp của tầng lớp công chức, viên chức, trí thức, học sinh chống chính sách chia để trị của thực dân Pháp, chống chính sách ngu dân, khinh miệt đồng bào các dân tộc bản xứ. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh do hai giáo chức yêu nước người Ê Đê là Y Jút H’Wing và Y Út Niê lãnh đạo (1925-1926).

Cũng trong thời kỳ này, do chính sách lập đồn điền khai thác thuộc địa, ở Đắk Lắk đã xuất hiện tầng lớp công nhân làm thuê cho các đồn điền. Để chống lại sự áp bức, bóc lột tàn bạo của thực dân Pháp, công nhân các đồn điền đã nhiều lần tổ chức các cuộc đấu tranh dưới nhiều hình thức khác nhau. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh của công nhân đồn điền Mai Ô (Maillot) năm 1927, cuộc đấu tranh của công nhân đồn điền Rossi, CHPI năm 1933, công nhân cầu đường Buôn Hồ 1935 và sau này là công nhân đồn điền CADA…

Năm 1900, thực dân Pháp xây dựng ở Buôn Ma Thuột một trại giam để giam giữ những người chống lại quá trình xâm lược và bình định của chúng. Về sau, chúng tiếp nhận tù chính trị từ nơi khác đến và biến nơi đây thành một nơi giam cầm, đày ải và thủ tiêu các chiến sĩ cách mạng bị bắt trong các phong trào yêu nước. Sau năm 1930-1931, chúng đày lên Buôn Ma Thuột 30 chiến sỹ cộng sản. Từ năm 1932, thực dân Pháp xây cất thêm và mở rộng trại giam. Đến năm 1936, chúng bỏ nhà đày Lao Bảo (Quảng Trị) và chuyển số đày còn sống sót đến Buôn Ma Thuột. Trại giam Buôn Ma Thuột từ đó trở thành một nhà đày lớn của Pháp ở Đông Dương.

Chế độ khắc nghiệt chốn lao tù không lung lạc nổi ý chí sắt đá của người cộng sản, mà ngược lại, chính nhà tù đế quốc trở thành trường học cách mạng. Các chiến sĩ cách mạng vừa đấu tranh trực diện với kẻ thù, vừa đẩy mạnh tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin, tổ chức vượt ngục, nhen nhóm gây dựng cơ sở Đảng. Với sự đấu tranh kiên cường, không mệt mỏi của các chiến sĩ cộng sản, cuối năm 1940, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh được thành lập tại Nhà đày Buôn Ma Thuột. Đây là hạt giống đỏ, gieo mầm cách mạng trên mảnh đất Đắk Lắk. Việc chi bộ của Đảng ra đời, đã thống nhất sự lãnh đạo của Đảng trong nhà đày, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc vận động cách mạng ở Đắk Lắk phát triển thêm một bước mới. Năm 1942 trở đi, các chiến sĩ cách mạng ở nhà đày Buôn Ma Thuột được học tập các nghị quyết của Đảng, Chương trình, Điều lệ của Mặt trận Việt Minh. Những tài liệu học tập trong nhà đày được đưa ra phổ biến ở bên ngoài bằng nhiều con đường khác nhau. Các chiến sĩ cộng sản rất quan tâm tới việc xây dựng cơ sở cách mạng ở trong nhà đày như: đội ngũ y tá, lính khố xanh và cả việc xây dựng những cơ sở bên ngoài.

Ảnh hưởng của Chi bộ cộng sản nhà đày Buôn Ma Thuột còn lan rộng ra cả các tầng lớp học sinh, sở lục bộ, nhà máy đèn, nhà máy nước, bưu điện, bệnh viện… Những hoạt động của các chiến sĩ cộng sản ở nhà đày Buôn Ma Thuột không chỉ ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong trào chung của nhân dân, đến sự hình thành và hoạt động của Đảng bộ sau này, mà còn gieo mầm, tạo những hạt giống đỏ đầu tiên của Đảng bộ tỉnh. Nhiều nhân sĩ, thanh niên trí thức, công chức là người dân tộc thiểu số làm việc cho chính quyền thực dân, nhưng được những người cộng sản giáo dục, cảm hóa, đã trở thành những cán bộ cách mạng, theo Đảng, theo Bác Hồ, có uy tín lớn đối với nhân dân các dân tộc Tây Nguyên nói chung, Đắk Lắk nói riêng.

Tháng 4/1945, đồng chí Phan Kiệm và Nguyễn Trọng Ba sau khi được thả từ nhà đày Buôn Ma Thuột đã về Nha Trang bàn bạc thống nhất với một số đồng chí khác quay trở lại Buôn Ma Thuột nhận trách nhiệm thành lập Ban Lãnh đạo chung để chỉ đạo phong trào Việt Minh ở Đắk Lắk.

Tháng 5/1945, Ban lãnh đạo lâm thời của tỉnh được thành lập. Từ hai đảng viên nòng cốt, đến tháng 7/ 1945, Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk có 3 chi bộ ở đồn điền CADA, xã Lạc Sa và trong công chức thị xã. Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk ra đời đã trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Tháng Tám thành công ngày 24/8/1945.

Chặng đường lịch sử gần 80 năm hoạt động, xây dựng, trưởng thành của Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk là cả một quá trình lãnh đạo, phấn đấu đầy gian khổ, thử thách, hy sinh với những thành tựu to lớn và thắng lợi vẻ vang, góp phần tô đậm những trang sử vàng của Đảng, của dân tộc. Đó là quá trình tổ chức lãnh đạo và động viên nhân dân các dân tộc trong tỉnh thực hiện thắng lợi hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc - cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954) và cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975). Từ những hạt nhân đầu tiên trong những ngày đầu thành lập Chi bộ Nhà đày Buôn Ma Thuột, đến năm 1975, Đảng bộ tỉnh có 216 tổ chức cơ sở đảng với hơn 2.400 đảng viên. Trải qua quá trình chia tách để thành lập Đảng bộ tỉnh Đắk Nông (2004), đến năm 2019, Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk có trên 800 tổ chức cơ sở đảng với hơn 76.000 đảng viên.

Nhân dịp kỉ niệm 80 năm ngày thành lập Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk, Ngày 13/3/2019, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 35-CT/TU về tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm thành lập Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk (1940-2020) và 45 năm Chiến thắng Buôn Ma Thuột (10/3/1975 - 10/3/2020). Theo đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các ban cán sự đảng, đảng đoàn; các huyện ủy, thị ủy, thành ủy, đảng ủy; các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội của tỉnh triển khai thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, chính trị cho các thế hệ cán bộ, đảng viên, Nhân dân các dân tộc trong tỉnh về truyền thống cách mạng vẻ vang của Đảng bộ tỉnh và trong 80 năm qua; nêu bật vị trí, vai trò, ý nghĩa về sự ra đời của Đảng bộ tỉnh và 45 năm Chiến thắng Buôn Ma Thuột lịch sử và những thành tựu to lớn mà Đảng bộ, Nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã đạt được trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Lịch sử như một dòng chảy liên tục, những thắng lợi vẻ vang, những bài học kinh nghiệm của Đảng bộ tỉnh Đăk Lăk sẽ còn mãi mãi với thời gian. Thế hệ hôm nay và con cháu đồng bào các dân tộc trong tỉnh mai sau sẽ đời đời ghi nhớ công lao của bao lớp cán bộ, đảng viên trong Đảng bộ đã dũng cảm chiến đấu, hy sinh bảo vệ độc lập dân tộc, giải phóng quê hương; lao động cần cù, sáng tạo, cống hiến công sức, trí tuệ để thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, xây dựng Chủ nghĩa xã hội, xây dựng tỉnh Đắk Lắk ngày càng giàu đẹp, văn minh./.

Nguồn: Kim Ngân – Nhà Văn hóa huyện

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HUYỆN EA H'LEO, TỈNH ĐẮK LẮK

Địa chỉ : 22 Điện Biên Phủ, TT. Ea Drăng, huyện Ea H’Leo, tỉnh Đắk Lắk.

Phone: 0262 3 777 752 Fax: 0262 3 777 752

Trưởng ban biên tập: Ông Đoàn Tử Minh - PCT UBND Huyện